ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಹಾಗೂ ಗೌರವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಹೆಣ್ಣುಮಗುವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಕಾಣುವ ಹಲವು ಆಚರಣೆಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ದೇವತೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಂಪರೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ನೆರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ನೇಪಾಳದಲ್ಲೂ ಬಾಲಕಿಯರನ್ನು ದೇವತೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುವ ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಆಚರಣೆಯೊಂದು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಅದೇ ಕುಮಾರಿ ಪೂಜೆ.
ನೇಪಾಳದ ರಾಜಧಾನಿ ಕಠ್ಮಂಡುವಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದರ್ಬಾರ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಬಾರಿ ಕೂಡ ವಾರ್ಷಿಕ ಕುಮಾರಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯಿತು.
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ ತಲುಪದ ನೂರಾರು ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕಿಯರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ದೇವತೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಯಿತು.
ಕಠ್ಮಂಡು ದರ್ಬಾರ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತಲೇಜು ಭವಾನಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ 'ಕನ್ಯಾಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಬಾಲಕಿಯರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮಳೆಯ ನಡುವೆಯೂ ಭಕ್ತರು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಶತಮಾನಗಳ ಹಳೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದರು.
ಅದೃಷ್ಟ, ಆರೋಗ್ಯದ ನಂಬಿಕೆ
ನೇಪಾಳದ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕುಮಾರಿ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಲಕಿಯರನ್ನು ದೇವತೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಅದೃಷ್ಟ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ, ಕೆಟ್ಟ ಶಕುನಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಬಾಲಕಿಯರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ.
ದಶೈನ್ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಲೇಜು ಭವಾನಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಾಗಿಲು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಮಾತ್ರ ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಲೇಜು ಭವಾನಿಯನ್ನು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಭೂಲೋಕ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೇಪಾಳದ 'ಕುಮಾರಿ' ಅಥವಾ ಜೀವಂತ ದೇವತೆಯ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೂ ಈ ನಂಬಿಕೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ದೇವಿಯ ಮುಖ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ
ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಾಲಕಿಯರನ್ನು ತಲೇಜು ಭವಾನಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತಲೂ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದೇವಿಯ ಮುಖವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೋರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷತೆ. ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಕುಮಾರಿ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳ ಪ್ರಭಾವವೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನೇಪಾಳದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಯಾರು 'ಕುಮಾರಿ'ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ?
ನೇಪಾಳದ 'ಕುಮಾರಿ' ಪರಂಪರೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೇವಾರ್ ಸಮುದಾಯದ ಶಾಕ್ಯ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಬಾಲಕಿಯನ್ನು ಕುಮಾರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನ ಬಾಲಕಿಯರೂ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಕುಮಾರಿ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲೂ ಹಲವು ನಿಯಮಗಳಿವೆ. ಬಾಲಕಿ ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಯವನ್ನು ತೋರಿಸಬಾರದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಬಾಲಕಿಯನ್ನು 'ಕುಮಾರಿ ಘರ್' ಅಥವಾ 'ಕುಮಾರಿಯ ಮನೆ'ಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
'ಜೀವಂತ ದೇವತೆ'ಯಾಗಿ ಪೂಜೆ
ಕುಮಾರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಬಾಲಕಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷ ಗೌರವದಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯ ಕಾಲುಗಳು ನೆಲಕ್ಕೆ ತಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಕೆ ತನ್ನ ನಿವಾಸದಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಾಳೆ.
ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿರುವವರೆಗೆ ಆಕೆಯನ್ನು 'ಜೀವಂತ ದೇವತೆ'ಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುಮಾರಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
