ಯಾಕಂದ್ರೆ ಕ್ರಾಂತಿ ವೀರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬರೀ ಹುಟ್ಟೂರು ಹಾಗೂ ಹುತಾತ್ಮ ಸ್ಥಳದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ರೆ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣನವರ ಹೋರಾಟಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಕೆದಕಿದಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಡೋರಿ ಹಳ್ಳವು ಸಹ ಒಂದು. ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಈ ಡೋರಿ ಹಳ್ಳ ಬರುವುದು ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಳ್ನವಾರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಡೋರಿ ಗ್ರಾಮದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಹೋಗುವ ಹಳ್ಳ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ದದ ಹೋರಾಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವೀರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣನವರ ಅಡಗುತಾಣಗಳ ಹಾಟ್ ಫೇವರಿಟ್ ಸ್ಥಳ ಇದಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕುರುಹುಗಳು ಈಗಲೂ ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿನ ಹಳೆ ತಲೆಮಾರಿನ ಜನರಲ್ಲಿ ಈ ಕಥೆಗಳು ಅಚ್ಚಳಿಯದೇ ಉಳಿದಿವೆ.
ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣನವರು ಕಿತ್ತೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಮಾಡುವಾಗ 1831 ನೇ ಇಸವಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ತುಂಬಾ ಸಲ ಕುದುರೆ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸಹಚರರ ಜೊತೆ ತುಂಬಾ ಬಂದು ಇಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮಾಡುವುದು, ಇಲ್ಲಿರುವ ಹಳ್ಳದಲ್ಲೇ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಹೋರಾಟಗಾರರ ಸಭೆ ನಡೆಸುವುದು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. 1831 ಜನವರಿ 26 ರಂದು ಖಾನಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ನಂದಗಡದಲ್ಲಿ ಹುತಾತ್ಮ ರಾಗುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕ್ರಾಂತಿ ವೀರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣನವರ ಅಡಗುತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಟ್ ಫೇವರಿಟ್ ಸ್ಥಳ ಈ ಡೋರಿ ಹಳ್ಳದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ತನ್ನ ಸಂಬಂದಿಕನೆ ಕುತಂತ್ರ ಮಾಡಿ ಕೆಲ ಸ್ಥಳೀಯರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಜೋಡಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ವೀರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣನವರನ್ನು ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತಂತೆ..! ಆದ್ರೇ ಅದ್ಯಾಕೋ ಏನೋ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿಲ್ಲಾ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಸಹ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಪರರು ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಡೋರಿ ಹಳ್ಳ ಹಾಗೂ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತದೇ ಇರುವುದು ತುಂಬಾ ವಿಪರ್ಯಾಸದ ಸಂಗತಿ.
ಇನ್ನೂ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ರಸ್ತೆಯು ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ತುಂಬಾ ಬೇಸರದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹುಟ್ಟೂರು ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ಯಲ್ಲಿ ರಾಯಣ್ಣನವರ ಉತ್ಸವ ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ನಿಮಿತ್ಯ ಈ ಸಂಶೋಧನಾ ವರದಿಯನ್ನು ನಮ್ಮ ನ್ಯೂಸ್ ಸಮೂಹದ ರಾಜ್ಯ ಉಪ ಸಂಪಾದಕ ಬಸವರಾಜು ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ವರದಿ ತಯಾರಿಸಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಹಾಲಿ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಹಾಗೂ ಮಾಜಿ ಸಚಿವರು ಆದ Hm ರೇವಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆಯುಕ್ತರು ಶಾಲಿನಿಯವರಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿ ಈ ಸಂಶೋಧನಾ ವರದಿಯನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನಾದರೂ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕಾಯಕಲ್ಪ ಸಿಗುವುದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾದುನೋಡಬೇಕಿದೆ.
ವರದಿ: ಬಸವರಾಜು.
