ಸರ್ಕಾರಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ 'ವಂದೇ ಮಾತರಂ' ಕಡ್ಡಾಯವಲ್ಲ : ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್

ನವದೆಹಲಿ: ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ 'ವಂದೇ ಮಾತರಂ' ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡುವ ಕುರಿತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹೊರಡಿಸಿರುವ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಬುಧವಾರ ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ.

ಈ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಲಹೆ (Advisory) ಮಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಹಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹಾಡದಿದ್ದರೆ ಯಾವುದೇ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವ ಅಂಶ ಇದರಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜಾಯ್ಮಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಮತ್ತು ವಿಪುಲ್ ಎಂ. ಪಾಂಚೋಲಿ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠವು ಈ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು “ಅಕಾಲಿಕ” ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ.

“ಸರ್ಕಾರದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಕೇವಲ ಶಿಫಾರಸು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿವೆ. ಇದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಪಾಲಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸುವ ಕಾನೂನು ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ” ಎಂದು ಪೀಠ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಅನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಕುರಿತಾದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.

ಈ ಸಲಹಾ ಪತ್ರವು ಯಾವುದೇ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಈ ಸಲಹಾ ಪತ್ರವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ನುಡಿಸಲು ಅಥವಾ ಹಾಡಲು ಬಲವಂತಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪೀಠವು ಪದೇ ಪದೇ ಒತ್ತಿಹೇಳಿತು.

ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಭಾಷೆಯೇ ವಿವೇಚನಾಧಿಕಾರವನ್ನು (Discretion) ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಸದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪೀಠವು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದೆ.

ಯಾವುದೇ ಬಲವಂತದ ಅಂಶವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಈ ಅರ್ಜಿಯು ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇವಲ ಆತಂಕಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವೀಕ್ಷಿಸಿತು.

ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ಹಾಜರಾದ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಸಂಜಯ್ ಹೆಗ್ಡೆ ಅವರು, “ಒಂದು ಸಲಹಾ ಪತ್ರವು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಬಹುದು. ಇದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು” ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.

ಆದರೆ, ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಯಾವುದೇ ಬಲವಂತ ಅಥವಾ ದಂಡದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನಡೆದಿದೆಯೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಬಲವಂತವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಕೇಳಿತು.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಬಲವಂತಪಡಿಸದ ಹೊರತು ಅಥವಾ ಅನುಸರಿಸದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸದ ಹೊರತು, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸವಾಲು ಉದ್ಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಮನಿಸಿತು. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದರೆ, ಅರ್ಜಿದಾರರು ಮತ್ತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಸ್ವತಂತ್ರರು ಎಂದು ಅದು ಸೂಚಿಸಿತು.

ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳು (Administrative protocols), ಜಾರಿ ಕ್ರಮಗಳ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದ ಹೊರತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪೀಠವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಸವಾಲು ತಾರತಮ್ಯದ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಇದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಲಹಾ ಪತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಂಜಸವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಗಮನಿಸಿತು.